در نگاه دين، مسئوليت و به طور کلی هر پست و مقام تا زمانی کارآمد و برخوردار از ارزش و جايگاه است که بتوان از طريق آن، خدمتی به آحاد بشر ارزانی داشت و يا در راستای رشد و کمال معنوی انسان قرار گيرد. در غير اينصورت ، به ابزاری برای سرکوب و ارعاب مردم و دوری از ارزشهای اخلاقی و بشری تبديل خواهد گرديد.

در جای جای نهج البلاغه و کلمات درربار رهبران دينی، اين نکته به عنوان راهبردی اصولی برای پذيرش حکومت و قدرت مطرح گرديده است.

اگر فرد توانست در دوره مديريت و رياست، مشکلات و معضلات جامعه را مرتفع ساخته و يا به حداقلّ برساند، قهراً چنين ساعات و لحظات، از بهترين دوران زندگی انسان به شمار خواهد آمد.

به هر حال؛ پست و مقام از ديدگاه اوليای دين، دارای ويژگی هايی است که در سطور ذيل به پاره ای از آنها اشاره می گردد.

1-    وظيفه الهی

در حقيقت؛ هدايت و اداره امور جامعه، وظيفه ای است الهی که برای احقاق حقوق ستمديدگان و محرومان بر گردن افراد توانمند و کارآمد جامعه نهاده شده است. امام علی عليه السلام در خطبه معروف شقشقيه می فرمايد : " به‌ خدايي‌ كه‌ دانه‌ را شكافت‌ و جان‌ را آفريد، اگر بيعت‌ كنندگان‌ نبودند و ياران‌، حجت‌ بر من‌ تمام‌ نمي‌كردند و خدا علما را نفرموده‌ بود تا ستم‌كار شكمباره‌ را بر نتابند و به‌ ياري‌ گرسنگان‌ ستم‌ديده‌ بشتابند، رشته اين‌كار(حکومت) را از دست‌ مي‌گذاشتم‌ و پايانش‌ را چون‌ آغازش‌ مي‌انگاشتم‌"[1].

و يا به هنگام بيعت مردم با عثمان، فرمود: " شما به خوبی می دانيد که من از هرکسی به حکومت شايسته ترم و سوگند به خداوند تا هنگامی که اوضاع مسلمانان روبراه باشد و جز به من بر کسی ستم نشود، همچنان خاموش خواهم ماند و اين نيست جز به خاطر اجر و مزد، و ارزشِ آن و نيز برای کناره گيری از زر و زيورهای دنيوی که شما به دنبال آن می دويد"[2] .

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

[1] - أما و الذی فلق الحبة و برأ النسمة … من عطفة عنز. نهج البلاغه، خطبه3.