بسم الله الرحمن الرحیم

درباره آیه تطهیر و نزول آن در شأن خمسه طیبه نوشتجات متععدی هست که این حقیقت را در جمله بدیهیات قرار داده است . اما گاهی شبهه پردازان بی اطلاع سخنی میپراکنند و سنگی در چاه می اندازند که تذکر برخی نکات ( هر چند بدیهی ) را لازم میکند .

متن زیر در باب آیه تطهیر ، آنهم با استناد به کتب مخالفین ولایت اهل بیت و طهارت آنها ، تهیه شده است . به عبارت دیگر روایات متن زیر از کتب صحاح و سنن اهل سنت است .


-------------------------------------------------------
چه كسانى اهل بیت پیامبر (ص ) مى باشند ؟
-------------------------------------------------------

إِنَّمَا یُرِیدُ اللَّهُ لِیُذْهِبَ عَنكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیْتِ وَیُطَهِّرَكُمْ تَطْهِیرًا ( احزاب / 34 )


باید دید كه اهل بیت ، به چه كسانى گفته مى شود و در این آیه مباركه چه كسانى از آن اراده شده است ؟

از نظر لغت ، اهل بیت به عشیره و اقرباى انسان اطلاق مى شود، ولى مسلّماً مراد از آیه ، جمیع اقرباى پیامبر نیست ؛ زیرا در بین آنان حتى افراد مشرك مثل ابولهب ها وجود داشتند كه یقیناً آیه مباركه شامل آنان نخواهد شد.

پس باید براى شناختن اهل بیت ، یعنى كسانى كه در این آیه مباركه ، مطهر معرّفى شده اند، به روایاتى كه در تفسیر آیه وارد شده است مراجعه كرد .

و اینك چند روایت :

((ابن عبدالبرّ شافعى )) مى گوید:
وقتى آیه مباركه تطهیر نازل شد، پیامبر صلّى اللّه علیه و آله فاطمه ، على ، حسن و حسین علیهم السّلام را نزد خود خواند و به خداى متعال عرض كرد:
(( اللّهم هؤ لاء اهل بیتى فاذهب عنهم الرجس و طهّرهم تطهیراً(۱) ؛
خداوندا! اینان اهل بیت منند، پس از آنان رجس را دور و آنان را پاك و مطهر بگردان ))

((حافظ حسكانى حنفى نیشابورى )) در كتاب ((شواهد التنزیل لقواعد التفضیل ))،(۲) بیش از دویست طریق و روایت ذكر مى كند كه آیه مباركه فقط شامل وجودمبارك رسول خدا صلّى اللّه علیه و آله ، على ، فاطمه ، حسن و حسین علیهم السّلام مى شودوبس .

((ابن حجر)) در کتاب معروف خود ، ((صواعق )) مى گوید:
اكثر مفسرین بر آنند كه این آیه در شأن على ، فاطمه ، حسن و حسین علیهم السّلام نازل شده است ؛ چون ضمیر ((عنكم )) مذكر است .(۳)

مسلم نیشابوری در کتاب صحیح خود ، معروف به صحیح مسلم ، در باب فضایل حسنین علیهماالسّلام از صفیه بنت شیبه از عایشه روایت مى كند كه گفت :
((خرج النبىُّ صلّى اللّه علیه و آله غداةً و علیه مرط مرحَّل ، من شعر اسود. فجاء الحسن بنُ علی فادخله ثمّ جاء الحُسَیْنُ فدخل معه . ثمّ جاءت فاطمة فادخلها. ثمّ جاء علىُّ فادخله . ثمّ قال : (إِنَّمَا یُرِیدُ اللَّهُ لِیُذْهِبَ عَنكُمُ الرِّجْسَ اءَهْلَ الْبَیْتِ وَیُطَهِّرَكُمْ تَطْهِیرًا)).(۴ )
(( یك روز صبح پیامبر صلّى اللّه علیه و آله برخاست ، در حالى كه آن حضرت كساء و عبایى بافته شده از پشم سیاه بر دوش مبارك داشت پس حسن بن على بر آن حضرت وارد شد، حضرت او را به زیر عبا برد، بعد حسین وارد شد و با آن حضرت به زیر عبا رفت ، آنگاه فاطمه بر وى داخل گردید، حضرت او را نیز به زیر عبا برد و سپس على علیه السّلام آمد، حضرت او را نیز داخل عبا برد و فرمود: خداوند، اراده فرموده است كه تنها از شما اهل بیت ، رجس و پلیدى را دور گرداند و شما را پاك و مطهر نماید))

این حدیث را حاكم ، بیهقى و ابن جریر نیز نقل مى كنند(۵) ، حاكم بعد از نقل حدیث مى گوید: این حدیث به شرط بخارى و مسلم صحیح است .(۶)
سیوطى در الدر المنثور(۷) در ذیل آیه مباركه تطهیر روایت فوق را ذكر نموده مى گوید: ابن ابى شیبه و احمد و ابى حاتم ، نیز این روایت را نقل نموده اند.
ترمذى از عمر بن ابى سلمه ، ربیب رسول خدا صلّى اللّه علیه و آله و به سند دیگر از شهر بن حوشب از ام سلمه نقل مى كند كه وقتى این آیه نازل شد، پیامبر اكرم صلّى اللّه علیه و آله ، على ، فاطمه ، حسن و حسین علیهم السّلام را نزد خود خوانده ، آنان را با كسا (عبا) پوشانید. بعد خطاب به خداى متعال عرض كرد:
((اللهم هؤ لاء اهل بیتى و خاصتى اذهب عنهم الرجس و طهّرهم تطهیرا)).(۸)
(( پروردگارا! ایشان اهل بیت و خواص من هستند پس رجس را از آنان دور كرده و پاك و مطهرشان بگردان )) .

ترمذى به سند خودش از انس بن مالك نقل مى كند كه حضرت رسول صلّى اللّه علیه و آله شش ماه متصل وقتى براى نماز صبح از منزل بیرون مى آمد، به در خانه فاطمه علیها السّلام كه مى رسید، مى فرمود: ((الصلاة یا اهل البیت انّما یرید اللّه لیذهب عنكم الرجس اهل البیت و یطهركم تطهیراً))(۹)
(( اى اهل بیت ! موقع نماز است ، خداوند اراده فرموده است كه شما را از رجس و پلیدى پاك و مطهر بگرداند . ))

حاكم به سندش از ام سلمه زوجه پیامبر صلّى اللّه علیه و آله روایت مى كند كه گفت : این آیه در خانه من نازل شد، پس ‍ پیامبر صلّى اللّه علیه و آله كسى را فرستاد دنبال على ، فاطمه ، حسن و حسین علیهم السّلام وقتى همه جمع شدند، خطاب به خداوند عرض كرد: ((خدایا! اینها اهل بیت من هستند))، ام سلمه مى گوید: عرض كردم ، آیا من از اهل بیت نیستم ، پیامبر صلّى اللّه علیه و آله فرمود: تو انسان خوبى هستى و عاقبت تو نیكوست ، اما ایشان اهل بیت من هستند۱۰.
حاكم بعد از نقل این حدیث مى گوید: این حدیث به شرط بخارى صحیح است .
سیوطى در الدرالمنثور(۱۱ )در ذیل آیه مباركه ، از ام سلمه روایت مى كند كه گفت : این آیه در خانه من نازل شد، و در خانه هفت نفر بودند، جبرئیل ، میكائیل ، على ، فاطمه ، حسن و حسین علیهم السّلام و من نزدیك درب خانه بودم ، عرض كردم : یا رسول اللّه صلّى اللّه علیه و آله ! من از اهل بیت شما نیستم ، فرمود تو عاقبت نیكو دارى و از همسران نبى هستى .

هیثمى از ابى برزه نقل مى كند كه گفت : هفده ماه با پیامبر صلّى اللّه علیه و آله نماز خواندم ، هروقت كه آن حضرت صلّى اللّه علیه و آله از منزل خارج مى شد، مى آمد پشت در منزل فاطمه علیها السّلام ومى فرمود: ((الصلاة علیكم انّما یرید اللّه لیذهب ...))(۱۲) (۱۳)

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــــــــــ
۱- الاستیعاب بهامش الاصابه ، ج 3، ص 37 .
۲- همان ، ج 2، ص 18 - 140 .
۳- الصواعق المحرقة ، ط مصر، ص 141 .
۴- صحیح مسلم ، شرح نووى ، ج 15، ص 194 .
۵- مستدرك الصحیحین ، ج 3، ص 147. سنن ، ج 2، ص 149. تفسیر ابن جریر، ج 22، ص 5 .
۶- یعنى مطابق نقل بخارى و مسلم و از طریق آن دو نفر صحیح است .
۷- الدر المنثور، ج 5، ص 198 .
۸ ترمذى ، صحیح ، ج 5، ص 30، 328 و360، ش 3258، 3875 و3963 .
۹ ترمذى ، صحیح ، ج 5، ص 31، ش 3259 .
۱۰- مستدرك الصحیحین ، ج 2، ص 416 .
۱۱- ج 5، ص 198 .
۱۲- مجمع الزواید، ج 9، ص 119 . ضمناً در صفحات 121، 206 و 207 هم مطالبى كه دال بر مدعاى ماست نقل مى كند .
۱۳- از جمله محدثین و مؤ لفینى كه این احادیث را نقل كرده اند، مى توان احمد بن حنبل در مسند، ج 1، ص 544، ش 3052 وج 5، ص 79، ش 16540 و ج 7، ص 415، ش 25969. نسائى در خصایص ، ص 3 و خطیب بغدادى در تاریخ بغداد، ج 10، ص 278.ابن عساكر شافعى در تاریخ دمشق در ترجمه على علیه السّلام ، ج 1، ص 250، ح 320. ابن صباغ مالكى در الفصول المهمة ، ص 26. ذهبى در میزان الاعتدال ، ج 2 ص 381، ش 4154، و غیر ایشان را نام برد.
چنانچه اختصاص این آیه مباركه به پنج تن آل عبا یعنى پیامبر صلّى اللّه علیه و آله ، على ، فاطمه ، حسن و حسین ، در كتابهاى الریاض النضرة ، ج 2، ص 248. مسند ابى داوود طیالسى ، ج 8، ص 274. اسدالغابة ، ج 4، ص 29 و ج 3، ص 413. مشكل الا ثار، ج 1، ص 332، 333، 336 و 338. شواهد التنزیل ، ج 2، ص 33. ینابیع المودة ، ص 229. فرائد السمطین ، ج 2، ص 22، ح 364. مناقب خوارزمى ، ص 61 و غیر اینها از كتب دیگر ذكر شده است